درد هنگام رابطه زناشویی موضوعی نیست که لازم باشد از روی شرم، نگرانی یا احساس گناه پنهان بماند. اگر درد در عمق لگن ایجاد می‌شود، پس از نزدیکی ادامه پیدا می‌کند یا با قاعدگی‌های بسیار دردناک همراه است، باید علت آن بررسی شود. درد رابطه جنسی و اندومتریوز می‌توانند با یکدیگر مرتبط باشند؛ بااین‌حال، هر درد نزدیکی به معنای ابتلا به اندومتریوز نیست و تشخیص به شرح حال، معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری تخصصی وابسته است.
اندومتریوز یک بیماری مزمن و قابل مدیریت است. ابتلا به آن به معنای ناباروری حتمی یا سرطان نیست. تشخیص به‌موقع می‌تواند به کنترل درد، حفظ کیفیت زندگی و برنامه‌ریزی مناسب برای باروری کمک کند.
چرا درد هنگام رابطه جنسی یک علامت طبیعی نیست؟
درد هنگام یا پس از مقاربت در پزشکی «دیسپارونی» نامیده می‌شود. ناراحتی موقتی ممکن است گاهی به‌دلیل خشکی مخاط، التهاب یا شرایط گذرا ایجاد شود؛ اما درد تکرارشونده، شدید یا مختل‌کننده نباید بخشی طبیعی از زندگی زناشویی تلقی شود.
تحمل کردن درد برای حفظ رابطه، پنهان کردن آن از همسر یا نسبت دادن آن به ضعف روانی می‌تواند مراجعه و تشخیص را به تأخیر بیندازد. دیسپارونی یک علامت واقعی جسمی است و حتی در مواردی که اضطراب یا انقباض عضلات کف لگن در آن نقش دارد، باز هم قابل ارزیابی و مدیریت است.
شکستن تابوی سکوت؛ درد پیام بدن است، نه وظیفه تحمل
بسیاری از زنان به‌دلیل نگرانی از قضاوت شدن، درد خود را با پزشک یا همسر مطرح نمی‌کنند. این سکوت ممکن است به اجتناب از نزدیکی، افزایش اضطراب، انقباض بیشتر عضلات کف لگن و کاهش کیفیت زندگی منجر شود. بیان دقیق محل، شدت و زمان درد به متخصص زنان کمک می‌کند علت‌های احتمالی را بدون قضاوت بررسی کند.
وجود درد به معنای بی‌میلی، کوتاهی در رابطه یا داشتن مشکلی غیرقابل‌حل نیست. بهتر است تا زمان ارزیابی پزشکی، رابطه در صورت بروز درد متوقف شود و هیچ فشاری برای ادامه آن وجود نداشته باشد.
تفاوت درد سطحی با درد عمیق لگن
دیسپارونی سطحی معمولاً در مدخل یا دیواره‌های واژن احساس می‌شود. سوزش، خراشیدگی یا دشواری در شروع دخول بیشتر با خشکی واژن، واژینیت، مشکلات پوستی ناحیه تناسلی، زخم یا انقباض غیرارادی عضلات کف لگن ارتباط دارد.
دیسپارونی عمیق در عمق لگن یا زیر شکم احساس می‌شود و ممکن است به شکل فشار، تیر کشیدن یا درد کوبنده باشد. این درد گاهی هنگام نفوذ عمیق بیشتر می‌شود و ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت پس از نزدیکی ادامه پیدا کند. اندومتریوز، کیست تخمدان، چسبندگی لگنی، فیبروم، التهاب لگن و بعضی مشکلات کف لگن از علت‌های احتمالی آن هستند.
اندومتریوز چیست و چگونه باعث درد رابطه جنسی می‌شود؟
در اندومتریوز، بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم در بیرون از حفره رحم رشد می‌کند. این ضایعات ممکن است روی تخمدان‌ها، پرده صفاق لگن، رباط‌های نگهدارنده رحم، فضای پشت رحم، مثانه یا اطراف روده قرار بگیرند. پاسخ التهابی بدن به این بافت‌ها می‌تواند موجب درد، فیبروز و چسبندگی شود.
شدت درد همیشه با وسعت ظاهری بیماری متناسب نیست. فردی با ضایعات محدود ممکن است درد قابل‌توجهی داشته باشد و فرد دیگری با درگیری گسترده علائم کمتری تجربه کند. بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس شدت درد، مرحله بیماری را تعیین کرد.
درگیری رباط‌های رحمی و فضای پشت واژن
رباط‌های رحمی‌خاجی ساختارهایی هستند که از پشت رحم به سمت استخوان خاجی امتداد دارند. همچنین سپتوم رکتوواژینال، لایه‌ای میان واژن و راست‌روده است. وجود ضایعات اندومتریوز در این نواحی می‌تواند با فشار یا حرکت اندام‌های لگنی، درد عمیق ایجاد کند.
در زمان مقاربت، رحم، بخش انتهایی واژن و بافت‌های اطراف اندکی جابه‌جا می‌شوند. اگر این نواحی ملتهب، حساس یا درگیر چسبندگی باشند، حرکت طبیعی می‌تواند به درد تیرکشنده در زیر شکم یا عمق لگن منجر شود.
التهاب و چسبندگی؛ علت احتمالی درد پس از نزدیکی
التهاب مزمن ممکن است حساسیت اعصاب لگنی را افزایش دهد. چسبندگی نیز می‌تواند حرکت طبیعی رحم، تخمدان یا روده را محدود کند. به همین دلیل بعضی بیماران درد را فقط حین نزدیکی احساس نمی‌کنند و از درد زیر شکم بعد از نزدیکی نیز شکایت دارند.
گاهی عضلات کف لگن در واکنش به درد مزمن به‌طور محافظتی منقبض می‌شوند. در این وضعیت، اندومتریوز و اختلال عضلات کف لگن ممکن است هم‌زمان وجود داشته باشند و درمان صرفاً یکی از آن‌ها برای همه بیماران کافی نباشد.
علائم همراهی که احتمال اندومتریوز را مطرح می‌کنند
هیچ علامتی به‌تنهایی تشخیص را قطعی نمی‌کند؛ اما همراه شدن درد عمیق نزدیکی با نشانه‌های زیر، ضرورت بررسی تخصصی را بیشتر می‌کند:
- قاعدگی‌های بسیار دردناک: دردی که فعالیت روزانه، تحصیل، کار یا خواب را مختل می‌کند یا به‌مرور شدیدتر شده است.
- درد مزمن لگن: درد زیر شکم یا کمر که فقط به روزهای قاعدگی محدود نیست.
- درد هنگام دفع یا ادرار: به‌ویژه اگر در دوران قاعدگی تشدید شود.
- نفخ، یبوست یا اسهال دوره‌ای: علائمی که الگوی آن‌ها با چرخه قاعدگی ارتباط دارد.
- لکه‌بینی یا خونریزی نامنظم: این علامت اختصاصی اندومتریوز نیست و علت‌های دیگری نیز باید بررسی شوند.
- خستگی مداوم: خستگی می‌تواند با درد مزمن و اختلال خواب همراه باشد، اما لازم است سایر علت‌ها نیز در نظر گرفته شوند.
- دشواری در بارداری: اندومتریوز یکی از عوامل احتمالی کاهش باروری است، ولی بسیاری از مبتلایان به‌صورت طبیعی باردار می‌شوند.
آیا هر درد رابطه‌ای نشانه اندومتریوز است؟
خیر. علت درد عمیق در رابطه زناشویی فقط با توجه به محل درد مشخص نمی‌شود. زمان شروع، ارتباط با قاعدگی، وجود ترشح یا سوزش، سابقه جراحی، وضعیت هورمونی و معاینه همگی اهمیت دارند.
مقایسه علل شایع درد هنگام نزدیکی
- اندومتریوز: درد بیشتر در عمق لگن و زیر شکم احساس می‌شود، ممکن است هنگام نفوذ عمیق تشدید شود و پس از رابطه ادامه پیدا کند. پریود دردناک، درد دفع یا درد مزمن لگن ممکن است همراه آن باشد.
- واژینیسموس یا اختلال نفوذ لگنی: درد و سوزش بیشتر در مدخل واژن ایجاد می‌شود و انقباض غیرارادی عضلات ممکن است دخول یا حتی معاینه را دشوار کند. این وضعیت عمدی نیست و با درمان تخصصی قابل مدیریت است.
- واژینیت یا عفونت لگنی: درد ممکن است با ترشح غیرمعمول، بوی نامطبوع، خارش، سوزش ادرار، خونریزی غیرطبیعی یا تب همراه باشد. تشخیص نوع عفونت پیش از هر درمان ضروری است.
- خشکی واژن: معمولاً درد اصطکاکی، سوزش یا احساس خراشیدگی در ورودی و دیواره واژن ایجاد می‌کند. تغییرات هورمونی، شیردهی، یائسگی و بعضی داروها می‌توانند نقش داشته باشند.
- کیست تخمدان یا سایر توده‌های لگنی: ممکن است درد یک‌طرفه، احساس فشار یا درد عمیق ایجاد کنند. نوع کیست فقط با بررسی و تصویربرداری مشخص می‌شود.
- چسبندگی لگن: سابقه جراحی شکم و لگن، عفونت یا اندومتریوز می‌تواند احتمال چسبندگی را افزایش دهد؛ ولی علائم چسبندگی لگن اختصاصی نیستند.
تفاوت واژینیسموس و اندومتریوز
در واژینیسموس، انقباض ناخودآگاه عضلات اطراف واژن معمولاً درد را در ورودی ایجاد می‌کند و ممکن است مانع دخول شود. در اندومتریوز، درد اغلب در عمق لگن و با فشار عمیق‌تر احساس می‌شود. بااین‌حال، درد طولانی ناشی از اندومتریوز می‌تواند به انقباض ثانویه کف لگن منجر شود؛ بنابراین بعضی افراد هر دو الگو را هم‌زمان دارند.
آیا خشکی واژن از علائم اندومتریوز است؟
خشکی واژن علامت اختصاصی اندومتریوز نیست. این مشکل بیشتر با تغییرات هورمونی، یائسگی، شیردهی، برخی بیماری‌ها یا داروها ارتباط دارد. همچنین بعضی درمان‌های هورمونی اندومتریوز ممکن است در برخی بیماران بر رطوبت مخاط اثر بگذارند. ژل روان‌کننده ممکن است اصطکاک سطحی را کمتر کند، اما معمولاً علت درد عمقی ناشی از ضایعات لگنی را برطرف نمی‌کند.
مسیر علمی تشخیص اندومتریوز در مطب متخصص زنان
تشخیص از یک گفت‌وگوی دقیق آغاز می‌شود و لزوماً به معنی انجام فوری معاینه داخلی یا جراحی نیست. پزشک باید علائم، ترجیحات و آستانه تحمل بیمار را در هر مرحله در نظر بگیرد.
گام اول؛ شرح حال دقیق
زمان شروع درد، سطحی یا عمقی بودن آن، ارتباط با چرخه قاعدگی، ادامه درد پس از نزدیکی، علائم ادراری و گوارشی، سابقه جراحی، بارداری‌های قبلی و برنامه باروری بررسی می‌شود. یادداشت کردن زمان و شدت علائم در چند چرخه قاعدگی می‌تواند به تشخیص کمک کند.
گام دوم؛ معاینه آرام و محترمانه لگن
در صورت رضایت بیمار و وجود ضرورت بالینی، معاینه با توضیح قبلی و به‌آرامی انجام می‌شود. هدف، بررسی نقاط حساس، وضعیت عضلات کف لگن، توده احتمالی و محدودیت حرکت اندام‌های لگنی است. بیمار می‌تواند در هر مرحله درخواست توقف معاینه کند. اگر معاینه داخلی مناسب یا قابل‌تحمل نباشد، پزشک می‌تواند مسیر ارزیابی را با روش‌های دیگری ادامه دهد.
گام سوم؛ سونوگرافی تخصصی اندومتریوز
سونوگرافی لگن، به‌ویژه زمانی که توسط فرد آشنا با الگوی اندومتریوز انجام شود، می‌تواند به شناسایی اندومتریوما یا کیست شکلاتی تخمدان، بعضی ضایعات عمقی و نشانه‌های محدودیت حرکت اندام‌ها کمک کند. روش شکمی یا واژینال با توجه به شرایط فرد و نظر پزشک انتخاب می‌شود.
طبیعی بودن سونوگرافی، اندومتریوز سطحی را به‌طور کامل رد نمی‌کند. همچنین عبارت «کالر داپلر» به‌تنهایی تضمین‌کننده تشخیص نیست؛ مهارت ارزیاب و انجام تصویربرداری هدفمند اهمیت زیادی دارد.
گام چهارم؛ MRI در موارد منتخب
ام‌آر‌آی ممکن است برای نقشه‌برداری ضایعات عمقی، بررسی درگیری روده یا مثانه و برنامه‌ریزی پیش از جراحی درخواست شود. MRI نیز برای همه بیماران لازم نیست و نتیجه آن باید همراه با علائم و یافته‌های معاینه تفسیر شود.
جایگاه لاپاراسکوپی تشخیصی و درمانی
لاپاراسکوپی یک جراحی کم‌تهاجمی است که امکان مشاهده مستقیم لگن و در صورت برنامه‌ریزی، نمونه‌برداری یا برداشتن ضایعات را فراهم می‌کند. امروزه انجام لاپاراسکوپی فقط برای اثبات بیماری در همه افراد ضروری نیست. این روش بیشتر زمانی مطرح می‌شود که علائم با درمان‌های غیرجراحی کنترل نشوند، یافته مشکوک یا درگیری اندام‌ها وجود داشته باشد، تشخیص همچنان نامشخص بماند یا مداخله جراحی از نظر بالینی سودمند ارزیابی شود.
خلاصه گام‌های تشخیصی
- شرح حال: شناسایی الگوی درد، ارتباط آن با قاعدگی و اثر علائم بر زندگی.
- معاینه با رضایت بیمار: ارزیابی نقاط دردناک، عضلات کف لگن و یافته‌های احتمالی.
- سونوگرافی هدفمند: بررسی تخمدان‌ها، کیست‌های اندومتریوما و نشانه‌های بیماری عمقی.
- MRI یا لاپاراسکوپی در صورت نیاز: تعیین گستردگی بیماری یا برنامه‌ریزی درمانی در موارد منتخب.
روش‌های مدیریت درد رابطه جنسی در اندومتریوز
برنامه درمانی باید بر اساس شدت علائم، محل ضایعات، سن، برنامه باروری، پاسخ به درمان‌های قبلی و ترجیح بیمار تنظیم شود. هدف، کاهش درد، بهبود عملکرد روزمره و پیشگیری از مداخلات غیرضروری است. از مصرف خودسرانه داروهای هورمونی، آنتی‌بیوتیک، مسکن مداوم یا فرآورده‌های گیاهی باید پرهیز شود.
درمان‌های دارویی و هورمونی
پزشک ممکن است در شرایط مناسب از رویکردهای دارویی برای کنترل درد و کاهش فعالیت چرخه‌ای ضایعات استفاده کند. انتخاب روش به وضعیت پزشکی و برنامه بارداری بستگی دارد. درمان هورمونی برای فردی که در حال اقدام به بارداری است با فردی که فعلاً قصد بارداری ندارد یکسان نیست و باید پس از ارزیابی تجویز شود.
جراحی لاپاراسکوپی
جراحی ممکن است برای برداشتن ضایعات، آزادسازی چسبندگی‌ها یا درمان بعضی کیست‌های اندومتریوما در نظر گرفته شود. جراحی برای همه بیماران انتخاب اول نیست و تضمین نمی‌کند که درد برای همیشه از بین برود. مهارت تیم جراحی، محل بیماری، سابقه عمل قبلی و توجه به ذخیره تخمدان اهمیت دارد.
مقایسه رویکرد دارویی و جراحی
- رویکرد دارویی یا هورمونی: معمولاً با هدف کنترل علائم و کاهش فعالیت بیماری استفاده می‌شود، کم‌تهاجمی‌تر است و انتخاب آن به منع مصرف، عوارض احتمالی و برنامه باروری بستگی دارد.
- جراحی لاپاراسکوپی: امکان برداشتن ضایعات و آزادسازی چسبندگی را فراهم می‌کند، اما با خطرات جراحی و احتمال عود علائم همراه است و باید برای بیمار مناسب انتخاب شود.
فیزیوتراپی تخصصی کف لگن
اگر عضلات کف لگن دچار انقباض محافظتی، حساسیت یا اختلال هماهنگی شده باشند، فیزیوتراپی تخصصی می‌تواند بخشی از برنامه درمان باشد. این روش به‌ویژه در افرادی که هم‌زمان درد ورودی، ترس از معاینه یا انقباض عضلات دارند مفید است. تمرین‌های عمومی یا ابزارهای داخلی بدون ارزیابی متخصص برای همه مناسب نیستند.
مراقبت‌های موقت تا زمان مراجعه
- در صورت بروز درد، رابطه متوقف شود و از ادامه همراه با فشار یا تحمل اجباری پرهیز شود.
- انتخاب وضعیت‌هایی که کنترل عمق و سرعت حرکت را بیشتر در اختیار فرد قرار می‌دهد، ممکن است ناراحتی را کاهش دهد.
- زمان کافی برای آمادگی جسمی و ارتباط آرام با همسر می‌تواند از تشدید انقباض عضلات جلوگیری کند.
- روان‌کننده مناسب ممکن است درد ناشی از اصطکاک و خشکی را کمتر کند، اما جایگزین بررسی درد عمقی نیست.
- ثبت زمان درد، ارتباط آن با قاعدگی و علائم همراه برای ارائه به پزشک مفید است.
- از شست‌وشوی داخلی واژن، درمان‌های گیاهی واژینال و مصرف داروی بدون تجویز خودداری شود.
آیا اندومتریوز باعث ناباروری یا سرطان می‌شود؟
اندومتریوز می‌تواند در برخی افراد با کاهش باروری همراه باشد، اما به معنای ناباروری قطعی نیست. بسیاری از مبتلایان بدون روش‌های کمک‌باروری باردار می‌شوند و گروهی دیگر ممکن است به ارزیابی یا درمان تخصصی نیاز داشته باشند. سن، ذخیره تخمدان، وضعیت لوله‌ها، شدت بیماری و عوامل مربوط به همسر در تصمیم‌گیری نقش دارند.
اندومتریوز سرطان نیست و در اکثریت بسیار زیاد بیماران به بدخیمی تبدیل نمی‌شود. برخی پژوهش‌ها از افزایش اندک خطر بعضی انواع نادر سرطان تخمدان در گروه‌های مشخص خبر داده‌اند، اما خطر مطلق پایین است. وجود درد رابطه جنسی نیز به‌تنهایی نشانه سرطان نیست. پیگیری منظم و ارزیابی یافته‌های غیرعادی، رویکرد منطقی و کافی است.
چه زمانی مراجعه به متخصص زنان ضروری است؟
در موارد زیر بهتر است برای ارزیابی تخصصی وقت ویزیت گرفته شود:
- درد هنگام یا پس از نزدیکی تکرار می‌شود یا شدت آن در حال افزایش است.
- درد باعث اجتناب از رابطه، اضطراب یا اختلال در زندگی مشترک شده است.
- درد نزدیکی با قاعدگی شدید، درد دفع، درد ادرار یا درد مزمن لگن همراه است.
- ژل روان‌کننده مشکل را برطرف نکرده و درد در عمق لگن احساس می‌شود.
- سابقه کیست تخمدان، جراحی لگن، عفونت لگنی یا اندومتریوز وجود دارد.
- برای بارداری اقدام شده و هم‌زمان علائم مشکوک به اندومتریوز وجود دارد.
مراجعه فوری در صورت درد ناگهانی و بسیار شدید لگن، غش یا ضعف شدید، خونریزی قابل‌توجه، تب، استفراغ مداوم یا درد همراه با احتمال بارداری ضروری است. این علائم ممکن است دلایلی غیر از اندومتریوز داشته باشند و باید سریع بررسی شوند.
رویکرد دکتر مریم اکبری در ارزیابی درد مزمن لگن و اندومتریوز
در ارزیابی دردهای حساس زناشویی، حفظ محرمانگی، شنیدن شرح حال بدون قضاوت و توضیح مرحله‌به‌مرحله روند بررسی اهمیت اساسی دارد. در مطب دکتر مریم اکبری، متخصص زنان، زایمان و نازایی در تهران، ارزیابی می‌تواند با گفت‌وگو درباره الگوی درد، سوابق قاعدگی، علائم همراه، درمان‌های قبلی و برنامه باروری آغاز شود.
معاینه فقط در صورت نیاز، با توضیح قبلی و رعایت رضایت و آرامش بیمار انجام می‌شود. سپس بر اساس یافته‌ها ممکن است سونوگرافی تخصصی اندومتریوز، MRI یا بررسی‌های تکمیلی پیشنهاد شود. تصمیم درباره درمان دارویی، فیزیوتراپی کف لگن یا لاپاراسکوپی باید متناسب با شرایط فرد و با رویکرد محافظه‌کارانه، علمی و توجه به حفظ باروری باشد.
همراه داشتن نتایج سونوگرافی و MRI قبلی، گزارش عمل، فهرست درمان‌های استفاده‌شده و یادداشت چرخه‌های درد می‌تواند از تکرار بررسی‌های غیرضروری جلوگیری کند. برای دریافت نوبت اینترنتی، مسیرهای اعلام‌شده در وب‌سایت رسمی دکتر مریم اکبری در دسترس است.
جمع‌بندی
درد تکرارشونده هنگام رابطه زناشویی علامتی واقعی و شایسته بررسی است و نباید به‌دلیل شرم یا ترس پنهان بماند. درد عمیق همراه با قاعدگی‌های شدید، درد دفع یا ناراحتی ماندگار پس از نزدیکی می‌تواند احتمال اندومتریوز را مطرح کند، اما تشخیص فقط پس از ارزیابی پزشکی امکان‌پذیر است.
اندومتریوز یک بیماری مزمن اما قابل مدیریت است و نه به معنای ناباروری حتمی است و نه سرطان. انتخاب مسیر مناسب از شرح حال دقیق و ارزیابی آرام آغاز می‌شود و ممکن است بر اساس شرایط فرد، درمان دارویی، فیزیوتراپی کف لگن یا جراحی کم‌تهاجمی را در بر بگیرد. مراجعه آگاهانه و به‌موقع، امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر و جلوگیری از تحمل طولانی‌مدت درد را فراهم می‌کند.
سوالات متداول درباره درد نزدیکی و اندومتریوز
آیا درد عمیق هنگام رابطه همیشه نشانه اندومتریوز است؟
خیر. عفونت لگنی، کیست تخمدان، فیبروم، چسبندگی پس از جراحی و اختلال عضلات کف لگن نیز ممکن است درد مشابه ایجاد کنند. تشخیص به معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری وابسته است.
چرا با وجود استفاده از ژل روان‌کننده هنوز درد دارم؟
روان‌کننده بیشتر اصطکاک و درد سطحی ناشی از خشکی را کاهش می‌دهد. اگر درد در عمق لگن باشد، ممکن است علت‌هایی مانند اندومتریوز، کیست یا التهاب لگن مطرح باشند و بررسی پزشکی لازم است.
آیا اندومتریوز رابطه زناشویی را غیرممکن می‌کند؟
خیر. در بسیاری از بیماران، مدیریت بیماری، فیزیوتراپی کف لگن و اصلاح عوامل تشدیدکننده می‌تواند شدت درد را کاهش دهد. نتیجه به علت و شدت علائم هر فرد بستگی دارد.
آیا لاپاراسکوپی درد هنگام نزدیکی را برطرف می‌کند؟
جراحی در بیماران منتخب می‌تواند با برداشتن ضایعات یا آزادسازی چسبندگی‌ها درد را کاهش دهد، اما برای همه لازم نیست و نتیجه قطعی یا دائمی را تضمین نمی‌کند. تصمیم جراحی باید پس از بررسی کامل گرفته شود.
معاینه اندومتریوز در مطب دردناک است؟
معاینه باید با توضیح قبلی، رضایت بیمار و فشار ملایم انجام شود. بیمار می‌تواند هر زمان احساس ناراحتی کرد درخواست توقف کند. در صورت نامناسب بودن معاینه داخلی، پزشک می‌تواند از مسیرهای ارزیابی دیگر استفاده کند.
هزینه تشخیص و درمان اندومتریوز چقدر است؟
هزینه به نوع ویزیت، نیاز به سونوگرافی تخصصی یا MRI، پوشش بیمه و انتخاب درمان غیرجراحی یا جراحی بستگی دارد. پیش از مشخص شدن نیازهای تشخیصی فرد نمی‌توان مبلغ دقیقی اعلام کرد.
