بیماری مقاربتی چیست؟
بیماریهای مقاربتی یا STD (Sexually Transmitted Diseases) به گروهی از عفونتها گفته میشود که عمدتاً از طریق روابط جنسی منتقل میشوند. این بیماریها ممکن است ویروسی، باکتریایی یا انگلی باشند و در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، میتوانند عوارض جدی مانند ناباروری، مشکلات بارداری، سرطان دهانه رحم، درد مزمن لگن و حتی تهدید جان را به همراه داشته باشند.
برخی از شایعترین بیماریهای مقاربتی شامل موارد زیر هستند:
-
کلامیدیا
-
سوزاک
-
سیفلیس
-
ویروس HPV (زگیل تناسلی)
-
تبخال تناسلی (HSV)
-
ایدز (HIV)
-
هپاتیت B و C
-
تریکومونیازیس
چرا غربالگری بیماریهای مقاربتی اهمیت دارد؟
بسیاری از عفونتهای مقاربتی بدون علامت هستند؛ یعنی فرد مبتلا ممکن است هیچ نشانهای نداشته باشد، اما همچنان ناقل بیماری باشد. به همین دلیل، غربالگری منظم برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری از انتقال و عوارض بعدی بسیار حیاتی است.
غربالگری میتواند:
-
از انتقال بیماری به شریک جنسی جلوگیری کند
-
از بروز ناباروری در زنان جلوگیری کند (مطالب مرتبط: علل ناباروری بعد از سقط جنین)
-
به شناسایی زودهنگام HPV و پیشگیری از سرطان دهانه رحم کمک کند
-
در مراقبت از سلامت مادر و جنین در دوران بارداری مؤثر باشد
چه کسانی باید غربالگری شوند؟
غربالگری بیماریهای مقاربتی برای گروههای زیر ضروری است:
-
زنان فعال از نظر جنسی زیر ۲۵ سال
-
زنان بالای ۲۵ سال که شرکای جنسی متعدد دارند
-
افرادی که شریک جنسی جدید دارند یا شریک آنها بیماری مقاربتی داشته
-
زنان باردار (در برخی موارد غربالگری در چند مرحله انجام میشود)
-
کسانی که سابقه بیماری مقاربتی داشتهاند
-
زنانی که با درد لگن یا ترشحات غیرعادی مراجعه میکنند (درد ناحیه لگن بانوان)
روشهای غربالگری STD چیست؟
بسته به نوع بیماری مورد غربالگری، روشها متفاوت هستند. برخی از رایجترین روشها عبارتاند از:
1. آزمایش ادرار یا ترشحات واژینال
برای تشخیص بیماریهایی مانند کلامیدیا و سوزاک. در برخی موارد میتوان نمونه را از دهانه رحم برداشت.
2. آزمایش خون
برای تشخیص HIV، سیفلیس، و هپاتیتها.
3. تست پاپ اسمیر و HPV
اگرچه تست پاپ اسمیر برای تشخیص سرطان دهانه رحم است، اما میتواند تغییرات سلولی ناشی از HPV را نیز شناسایی کند.
4. کولپوسکوپی و بیوپسی
اگر نتایج پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد یا احتمال وجود زگیل تناسلی یا سرطان دهانه رحم وجود داشته باشد، کولپوسکوپی انجام میشود.
غربالگری در دوران بارداری
غربالگری بیماریهای مقاربتی در دوران بارداری از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که برخی از این بیماریها میتوانند از طریق زایمان به نوزاد منتقل شوند. این عفونتها ممکن است باعث تولد زودرس، وزن کم نوزاد یا حتی مرگ نوزاد شوند.
هر چند وقت یک بار باید غربالگری انجام شود؟
بازه زمانی غربالگری بستگی به فاکتورهایی مانند سن، تعداد شرکای جنسی، وضعیت سلامت، و نتایج غربالگریهای قبلی دارد. به طور کلی:
-
زنان زیر ۲۵ سال: سالی یکبار
-
زنان بالای ۲۵ سال با ریسک بالا: هر ۶ تا ۱۲ ماه
-
زنان باردار: حداقل یکبار در دوران بارداری (گاهی ۲ یا ۳ بار)
علائم هشداردهنده بیماریهای مقاربتی در زنان
گرچه بسیاری از بیماریهای مقاربتی بیعلامت هستند، اما در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً به پزشک مراجعه کرد:
-
ترشحات غیرطبیعی واژن
-
سوزش یا درد هنگام ادرار
-
خونریزی غیرعادی بین دو قاعدگی
-
درد در ناحیه لگن
آیا STD قابل درمان است؟
بله، بسیاری از بیماریهای مقاربتی قابل درمان هستند. برای مثال، عفونتهای باکتریایی مانند کلامیدیا و سوزاک با آنتیبیوتیک درمان میشوند. اما برخی بیماریهای ویروسی مانند HPV و HSV درمان قطعی ندارند، اما قابل کنترل هستند.
ارتباط STD با ناباروری
یکی از جدیترین پیامدهای عدم درمان بیماریهای مقاربتی، ناباروری در زنان است. عفونتهای درماننشده میتوانند به التهاب لگنی (PID) منجر شوند که باعث آسیب دائمی به رحم و لولههای فالوپ شده و احتمال بارداری طبیعی را کاهش میدهد. (مطالعه بیشتر: مهمترین راههای پیشگیری از ناباروری)
آیا STD فقط از طریق رابطه جنسی منتقل میشود؟
بیشتر بیماریهای مقاربتی از طریق تماس جنسی منتقل میشوند، اما برخی میتوانند از طریق:
-
تماس با خون آلوده
-
زایمان و شیردهی
-
تماس پوستی با ناحیه آلوده
نیز منتقل شوند.
پیشگیری بهتر از درمان است
برای کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی:
-
از کاندوم استفاده کنید
-
در روابط خود صادق و پایبند باشید
-
به طور منظم غربالگری انجام دهید
-
از رفتارهای پرخطر خودداری کنید
نتیجهگیری
غربالگری بیماریهای مقاربتی نهتنها برای حفظ سلامت جنسی، بلکه برای جلوگیری از عوارضی نظیر ناباروری، درد مزمن، سرطان و مشکلات دوران بارداری ضروری است. اگر علائمی دارید، یا در گروههای پرخطر قرار میگیرید، مراجعه به یک متخصص زنان قابل اعتماد، بهترین تصمیم است.
برای مشاوره تخصصی، غربالگری دقیق و درمان مؤثر بیماریهای مقاربتی، میتوانید به مطب دکتر مریم اکبری، متخصص زنان مراجعه کنید.
